Rakugo là một trong những nghệ thuật truyền thống của Nhật Bản đời từ lịch sử và truyền thống lâu đời, là tài sản được giữ gìn và truyền lại từ xưa đến nay mà không hề thay đổi. Ở bài trước, SHIN đã giới thiệu cho bạn về lịch sử phát triển của Rakugo.
Lần này, hãy cùng SHIN tìm hiểu một vài tiết mục tiêu biểu của Rakugo khi bạn mới “nhập môn” nhé!
(Nguồn)
Thế giới được miêu tả trong Rakugo chủ yếu xoay quanh cuộc sống đời thời và những sự kiện đặc biệt trong thời Edo và Minh Trị, nên ban đầu có thể hơi khó làm quen.
Tuy nhiên, cũng có những tiết mục mà ngay cả người mới bắt đầu cũng có thể dễ dàng hiểu và bật cười. Khi xem vài lần, chắc hẳn bạn sẽ cảm nhận được những tình huống và những chi tiết thú vị ẩn sau tiếng cười.
Những tiết mục tiêu biểu của Rakugo
Nếu đây là lần đầu bạn nghe Rakugo, dưới đây là bốn tiết mục được đề xuất.
4.1 Okiku no sara – Chiếc đĩa của Okiku
(Nguồn)
Chuyện kể rằng, Okiku bị vu khống ăn cắp một chiếc đĩa gia truyền, sau đó cô bị giết và ném xuống giếng. Cho đến nay, tại Sarayashiki ở Bancho, người ta vẫn truyền tai nhau rằng có thể nghe giọng nói ma quái đang đếm những chiếc đĩa: “Một cái, hai cái…”.
Nghe câu chuyện này, các chàng trai đã quyết định đến tận nơi để kiểm chứng. Họ bị quyến rũ bởi vẻ đẹp của Okiku, sau khi kể lại câu chuyện này cho mọi người, có một thương nhân đã nảy ra ý định chuyển nó thành một tiết mục biểu diễn.
Đây là một trong những câu chuyện ma thường được kể vào mùa hè, nhằm giúp người nghe “giải nhiệt” bằng cách toát mồ hôi vào thời tiết nắng nóng. Tuy nhiên, đây chỉ là một câu chuyện ma vui nhộn nên cũng không mấy đáng sợ.
4.2 Shibahama
Katsugoro là một người bán cá có con mắt tinh tường và buôn bán giỏi, nhưng anh ta lại là một kẻ lười biếng, suốt ngày rượu chè, khiến người vợ phải ép anh ra chợ cá Shiba từ sáng sớm.
Do đến sớm, Katsugoro ngồi trên bãi biển chờ mở cửa. Khi trời dần sáng, anh ra rửa mặt ở mép biển và phát hiện một chiếc ví nằm dưới chân. Thấy trong ví có rất nhiều tiền, Katsugoro lập tức gọi cho bạn bè và bắt đầu tiệc tùng, chè chén.
Đây là một kiệt tác mang tính nhân văn khiến người nghe xúc động về tình cảm vợ chồng, đồng thời là một tiết mục lớn thường được các danh nhân chọn diễn ở vị trí Tori vào dịp đầu năm và cuối năm.
4.3 Chirito Techin
Take sống phía sau nhà của một vị địa chủ, ông ta thường xuyên sang nhà của vị địa chủ này để ăn trưa và ăn rất nhiều cơm, nhưng lúc nào cũng phàn nàn rằng “gạo dở quá”, “nấu ăn vụng về quá”.
Người chồng cảm thấy không hài lòng trước thái độ giả vờ sành ăn và hay chê bai của Take, nên quyết định cho anh ta một bài học.
Một ngày nọ, ông phát hiện một miếng đậu phụ thối mà vợ bỏ quên, liền nảy ra ý định đem đãi Take, nói dối rằng đây là đặc sản Đài Loan có tên là Chirito Techin, và chắc mẩm rằng hắn sẽ giả vờ hiểu biết và ăn ngon lành.
Đây là một câu chuyện mang tính răn dạy, cho thấy hậu quả của việc giả vờ hiểu biết để buông lời chê bai và phán xét người khác.
4.4 Nezumi
Người đàn ông tên Jingoro là một thợ thủ công nổi tiếng bậc nhất Nhật Bản. Trong chuyến đi đến Sendai, khi đang tìm chỗ trọ thì ông được một đứa trẻ chào mời “Xin hãy ở lại nhà cháu”.
Theo chân cậu bé, Jingoro phát hiện đó là một quán trọ nhỏ tên Nezumi nằm ngay đối diện với quá trọ lớn Toraya. Chủ trọ Nezumi cho biết nếu không mang 20 mon (đơn vị tiền tệ thời Edo) đi cầm đồ thì không thể chuẩn bị nổi chăn nệm cho khách.
Trước đây, ông vốn là chủ Toraya nhưng đã bị người quản lý chiếm đoạt. Jingoro cảm thấy thương xót nên ông đã khắc một con chuột gỗ nhỏ để tặng cho quán trọ Nezumi.
Thông qua câu chuyện này, người nghe có thể cảm nhận được tinh thần Rakugo tôn vinh những người bậc thầy, được kính trọng cho đến ngày nay, với hình ảnh và tình tiết vô cùng sống động.
Cách ứng xử khi thưởng thức Rakugo
Có lẽ bạn đang muốn đi xem Rakugo nhưng còn do dự vì không biết nghi thức khi thưởng thức Rakugo.
Tuy nhiên, bạn không cần phải quá lo lắng. Chỉ cần có ý thức chung và tránh những điều sau đây thì bạn sẽ không gặp vấn đề gì khi nghe Rakugo:
- Chiếm chỗ quá mức cần thiết
- Di chuyển ghế khi đang biểu diễn
- Nói chuyện liên tục với người bên cạnh
- Chụp ảnh hoặc ghi âm
- Uống rượu quá mức
- Để điện thoại reo chuông
- Ngủ cũng được, nhưng đừng ngáy
Thưởng thức Rakugo tại Tokyo – Osaka
Rakugo được tổ chức hàng ngày trên khắp nước Nhật. Khi xem Rakugo, bạn nên đến các rạp chuyên dụng gọi là Yose, nơi thường xuyên tổ chức các tiết mục như Rakugo, Mandan (hài độc thoại) và Manzai (hài đôi).
Tại Tokyo, các buổi biểu diễn Rakugo được tổ chức rất sôi nổi. Theo làn sóng bùng nổ Rakugo trong những năm gần đây, nhiều không gian mới như Rakugo Cafe cũng xuất hiện, nơi mà kể cả những người chưa từng xem Rakugo cũng có thể dễ dàng tiếp cận và thưởng thức.
Tại Osaka, có một loại hình Rakugo gọi là Kamigata Rakugo (上方落語). Kamigata Rakugo được kể bằng phương ngữ Osaka, và có lịch sử lâu đời hơn 300 năm. Trải qua nhiều chuyển biến của thời đại, loại hình này không ngừng phát triển và đổi mới, trở thành một nghệ thuật truyền thống tiêu biểu của nghệ thuật văn hóa Osaka.
So với sự trang nhã của Edo Rakugo thì Kamigata Rakugo mang không khí sống động và đầy màu sắc hơn.
Khi biểu diễn, nghệ sĩ thường sử dụng chiếc bàn nhỏ gọi là Gendai và thanh gỗ ngắn gọi là Kobyoshi để tạo nhịp điệu và chuyển cảnh.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
