Nếu ở Việt Nam, Trung thu gắn liền với đèn lồng, múa lân, bánh Trung thu và tiếng cười của trẻ nhỏ, thì tại Nhật Bản, mùa Trung thu lại mang một sắc thái nhẹ nhàng hơn. Người Nhật đón Trung thu bằng một phong tục đặc biệt mang tên 月見（つきみ – Tsukimi）, nghĩa là ngắm trăng.
Vào những đêm trăng đẹp nhất của mùa thu, người Nhật thường chuẩn bị bánh Tsukimi Dango, cỏ Susuki cùng các sản vật mùa thu để thưởng trăng và bày tỏ lòng biết ơn đối với thiên nhiên, mùa màng. Đằng sau nghi thức giản dị ấy là một nét văn hóa đã tồn tại hàng nghìn năm.
Trung thu Nhật Bản gọi là gì?
Trung thu ở Nhật thường được biết đến với tên 十五夜（じゅうごや – Jūgoya）, nghĩa là “đêm thứ mười lăm”, hoặc 中秋の名月（ちゅうしゅうのめいげつ – Chūshū no Meigetsu), có thể hiểu là “vầng trăng đẹp của mùa thu”.
https://allabout.co.jp/gm/gc/426590/
Theo lịch âm truyền thống, Jūgoya rơi vào ngày 15 tháng 8. Khi chuyển sang dương lịch, ngày này thường rơi vào khoảng tháng 9 hoặc tháng 10.
Hoạt động quan trọng nhất trong dịp này là 月見 – Tsukimi, tức ngắm trăng. Vì vậy, nếu Trung thu Việt Nam thường được nhớ đến qua những chiếc đèn lồng nhiều màu sắc, thì khi nhắc đến Trung thu Nhật Bản, hình ảnh đầu tiên chính là vầng trăng tròn giữa bầu trời mùa thu.
Nguồn gốc của phong tục ngắm trăng
https://www.nippon.com/hk/japan-glances/jg00115/
Phong tục ngắm trăng ở Nhật Bản có lịch sử hơn một nghìn năm và chịu ảnh hưởng từ văn hóa Trung Hoa. Đến thời kỳ Heian (794–1185), phong tục này phổ biến trong giới quý tộc Nhật Bản.
Họ thường tổ chức những buổi thưởng trăng, uống rượu, làm thơ và ngắm ánh trăng phản chiếu trên mặt nước.
Theo thời gian, Tsukimi dần trở thành một phong tục gần gũi hơn với đời sống người dân. Ngắm trăng không chỉ để thưởng thức vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn gắn liền với mùa thu hoạch.
Đối với xã hội nông nghiệp ngày xưa, mùa màng đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống. Vì vậy, đêm Trung thu cũng là thời điểm để con người cảm ơn thiên nhiên và cầu mong một mùa vụ thuận lợi.
Tsukimi Dango – Những viên bánh dưới ánh trăng
Một trong những biểu tượng đặc trưng nhất của Trung thu Nhật Bản là 月見団子（Tsukimi Dango).
https://thegate12.com/jp/article/342
Dango là những viên bánh tròn được làm chủ yếu từ bột gạo. Trong dịp Tsukimi, chúng thường được xếp thành nhiều tầng trên một chiếc đĩa hoặc khay, tạo thành hình ảnh gợi liên tưởng đến mặt trăng tròn.
Hình dáng tròn đầy của Dango tượng trưng cho sự viên mãn, đủ đầy và mùa màng thuận lợi.
Sau khi được đặt để thưởng trăng, Dango có thể được thưởng thức cùng gia đình. Tùy từng vùng của Nhật Bản, cách chế biến và trang trí Dango cũng có những điểm khác nhau.
Không chỉ là một món ăn, Tsukimi Dango còn là hình ảnh giúp người Nhật kết nối giữa ẩm thực, thiên nhiên và văn hóa truyền thống.
Susuki – Cỏ lau của mùa thu
https://www.kett.co.jp/journal/7701/
Bên cạnh Dango, người Nhật thường sử dụng ススキ – Susuki, một loại cỏ lau, để trang trí không gian ngắm trăng.
Những nhánh Susuki có hình dáng gợi liên tưởng đến bông lúa, vì vậy chúng được xem như biểu tượng của mùa màng và sự sinh sôi.
Theo quan niệm truyền thống, Susuki còn được xem là vật có khả năng xua đuổi điều không may và mang ý nghĩa cầu mong một mùa vụ tốt đẹp.
Khi đặt những nhánh Susuki bên cạnh Tsukimi Dango, người Nhật tạo nên một không gian rất đặc trưng của mùa thu: một vầng trăng sáng, những nhánh cỏ lau và những sản vật vừa được thu hoạch.
Những sản vật của mùa thu
https://forincs-sustainer-cycle.com/jugoya/
Trung thu Nhật Bản không chỉ có Dango. Người dân còn thường chuẩn bị những sản vật theo mùa như khoai môn, khoai lang, hạt dẻ, đậu nành, nho, lê và nhiều loại nông sản khác.
Những sản vật này được dùng để dâng lên trong dịp Tsukimi nhằm bày tỏ lòng biết ơn đối với thiên nhiên và cầu mong một mùa màng bội thu.
Điều thú vị là người Nhật dường như không chỉ “ngắm trăng”, mà còn ngắm cả một mùa thu.
Vầng trăng đại diện cho vẻ đẹp của thiên nhiên, trong khi những sản vật bên cạnh lại đại diện cho thành quả lao động của con người.
Chú thỏ trên mặt trăng
Một hình ảnh rất quen thuộc khi nhắc đến Trung thu Nhật Bản là chú thỏ trên mặt trăng.
https://supenavi.com/blog/archives
Người Nhật thường liên tưởng những vùng sáng tối trên bề mặt Mặt Trăng với hình ảnh một chú thỏ đang giã bánh Mochi.
Trong tiếng Nhật, hình ảnh này được gọi là 月の兎（つきのうさぎ – Tsuki no Usagi）, nghĩa là “thỏ trên mặt trăng”.
Trẻ em Việt Nam lớn lên cùng câu chuyện chị Hằng, chú Cuội. Trong khi đó, trẻ em Nhật Bản lại nghe kể về chú thỏ trên mặt trăng.
Tuy hai câu chuyện khác nhau, chúng đều thể hiện trí tưởng tượng phong phú của con người. Từ xa xưa, người ta đã gửi gắm những giá trị văn hóa độc đáo vào vầng trăng.
Jūsanya – Đêm trăng thứ mười ba
https://arc.ac.jp/Tokyo/moon-viewing
Ngoài Jūgoya, Nhật Bản còn có một phong tục ngắm trăng khác gọi là 十三夜（じゅうさんや – Jūsanya）, nghĩa là “đêm thứ mười ba”.
Jūsanya diễn ra sau Jūgoya, vào ngày 13 tháng 9 theo lịch âm truyền thống.
Nếu Jūgoya thường được gọi là “đêm trăng mùa thu”, thì Jūsanya còn được gọi là 後の月（のちのつき – Nochino Tsuki）, tức “vầng trăng sau đó”.
Phong tục này cho thấy người Nhật đặc biệt chú ý đến sự thay đổi của thiên nhiên và vẻ đẹp của từng thời điểm trong năm.
Trung thu Nhật Bản khác Việt Nam như thế nào?
https://moon.co.jp/japan/tsukimi.html
Điểm khác biệt rõ nhất nằm ở không khí lễ hội.
Ở Việt Nam, Trung thu hiện đại thường hướng nhiều đến trẻ em với đèn ông sao, lồng đèn, múa lân, phá cỗ và bánh Trung thu.
Trong khi đó, Trung thu truyền thống của Nhật Bản thiên về sự tĩnh lặng và thưởng thức thiên nhiên. Người Nhật dành thời gian ngắm trăng, chuẩn bị những món ăn theo mùa và quây quần bên gia đình.
Tuy nhiên, giữa hai nền văn hóa vẫn có một điểm chung: Trung thu là dịp để con người hướng về những điều tốt đẹp, trân trọng gia đình và cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên.
Trung thu Nhật Bản trong cuộc sống hiện đại
Ngày nay, không phải gia đình Nhật Bản nào cũng tổ chức Tsukimi theo đầy đủ nghi thức truyền thống. Tuy nhiên, hình ảnh mặt trăng, Tsukimi Dango và Susuki vẫn xuất hiện trong nhiều hoạt động văn hóa và sản phẩm theo mùa.
Đặc biệt, từ “Tsukimi” còn dùng để gọi tên nhiều món ăn hiện đại. Các món ăn này đề mang hình ảnh gợi liên tưởng đến mặt trăng. Điều đó cho thấy văn hoá truyền thống Nhật Bản luôn biến đổi linh hoạt.
Quan trọng hơn là tinh thần của truyền thống vẫn được tiếp tục trong đời sống hiện đại.
https://www.mystylecareerlab.jp/aibloom
LỜI KẾT
Giữa một cuộc sống hiện đại luôn chuyển động, Tsukimi mang đến một thông điệp rất nhẹ nhàng: đôi khi, chúng ta chỉ cần chậm lại và ngẩng đầu nhìn lên bầu trời.
Một vài viên Tsukimi Dango.
Một nhánh Susuki.
Những sản vật của mùa thu.
Và một gia đình cùng ngồi dưới ánh trăng.
Đó chính là vẻ đẹp của Trung thu Nhật Bản.
Không quá ồn ào, không quá náo nhiệt, nhưng đủ để con người nhớ rằng mình vẫn luôn có một mối liên kết với thiên nhiên, gia đình và những giá trị truyền thống.
十五夜 – Jūgoya.
月見 – Tsukimi.
Một đêm trăng, một mùa thu và một khoảng lặng rất Nhật Bản.
Tài liệu tham khảo
————————————–
𝐓𝐑𝐔𝐍𝐆 𝐓𝐀̂𝐌 𝐍𝐇𝐀̣̂𝐓 𝐍𝐆𝐔̛̃ 𝐒𝐇𝐈𝐍
☎Hotline: 0799 666 493
🌍Website: shinvietnam.com
🏫 Cơ sở 1: 404 Hoàng Diệu, phường Vĩnh Hội (phường 2, quận 4 cũ) Thành phố Hồ Chí Minh
🏫 Cơ sở 2: 99 Bùi Thị Xuân, An Khê, Gia Lai
#duhocnhat #NHATNGUUYTIN #duhocnhatban #trungtamtiengnhathcm #nhatngushin #hoctiengnhat #JLPT #trungtamtiengnhatquan4
