Khi mùa đông về, phố xá rực sáng trong ánh đèn cuối năm, bounenkai（忘年会） – tiệc “quên đi năm cũ” lại trở thành một nét sinh hoạt quen thuộc tại Nhật Bản. Thế nhưng, bounenkai bắt nguồn từ đâu, vì sao luôn được tổ chức vào tháng 12, và tại sao quán nhậu lại là địa điểm được yêu thích cho bữa tiệc này?
Hôm nay, hãy cùng SHIN tìm hiểu về bounenkai – tiệc tất niên của người Nhật nhé!
Bounenkai ra đời như thế nào?
Bối cảnh hình thành và phổ biến của thuật ngữ “忘年会 – Bounenkai”
Có một giả thuyết cho rằng nguồn gốc của tiệc tất niên (忘年会 – Bounenkai) có thể truy ngược về thời Muromachi.
Vào thời đó, các võ sĩ và nhà sư thường tụ họp vào cuối năm, ngâm thơ và cùng uống rượu với mục đích quên đi những muộn phiền của một năm đã qua và đón chào năm mới với tâm hồn trong sáng, thanh thản. Hoạt động này được gọi là nen-wasure (年忘れ – quên năm cũ) và được xem là hình mẫu ban đầu của tiệc tất niên ngày nay.
Mục đích khi ấy không phải là uống rượu ồn ào, náo nhiệt, mà là sắp xếp lại cảm xúc, chuẩn bị tinh thần tích cực để bước sang năm mới. Cách nghĩ quên đi một năm cũ này phản ánh tinh thần lạc quan rất đặc trưng của người Nhật: không níu giữ những điều không vui và hướng tới một khởi đầu mới.
Nguồn: https://trendripple.jp/2068.html
Sự phổ biến của thuật ngữ 忘年会
Thuật ngữ 忘年会 – Bounenkai bắt đầu trở nên phổ biến từ thời Edo đến Minh Trị.
Khi văn hóa tiệc tùng lan rộng trong tầng lớp bình dân, các buổi tiệc cuối năm như tiệc tổng kết công việc (納会 – Nokai) dần hòa trộn với truyền thống quên năm cũ. Từ đó, những buổi tụ họp tổ chức vào cuối năm mang ý nghĩa khép lại một năm được gọi chung là tiệc tất niên (忘年会).
Nói cách khác, tiệc tất niên là một nét văn hóa tạm biệt năm cũ, đã tồn tại từ lâu, và theo dòng chảy thời gian, nó đã phát triển thành buổi gặp gỡ tri ân, cảm ơn và động viên giữa đồng nghiệp, bạn bè ngày nay.
Phải chăng người đã góp phần lan truyền thuật ngữ Bounenkai (忘年会) chính là Natsume Soseki?
Văn hóa tiệc tất niên trong giới nhà văn thời Minh Trị
Người ta cho rằng, việc thuật ngữ 忘年会 được sử dụng phổ biến như ngày nay là từ sau thời Minh Trị. Trong số những ví dụ sớm nhất về việc từ 忘年会 xuất hiện trong các tác phẩm văn học, có thể kể đến tiểu thuyết Tôi là con mèo (吾輩は猫である, 1905) của Natsume Soseki, cũng như các bài viết trên báo chí cùng thời.
Vào thời Minh Trị, giới nhà văn và học giả thường tụ họp trong các buổi tiệc được gọi là yến tiệc quên năm cũ hay tiệc tất niên, nơi họ vừa uống rượu vừa sáng tác thơ, haiku.
Những không gian giao lưu của tầng lớp trí thức này, khi được giới thiệu trên báo chí và tạp chí, đã dần dần lan tỏa ra công chúng, góp phần hình thành và phổ biến văn hóa tiệc tất niên trong xã hội Nhật Bản.
Natsume Soseki, tác giả của “Tôi là con mèo” (Nguồn)
Tiệc tất niên của giới văn nhân mà Soseki và bạn bè từng tổ chức
Trong giới nhà văn và ký giả thời Minh Trị, đứng đầu là Natsume Soseki, có một thói quen tổ chức các buổi tiệc quên năm cũ vào dịp cuối năm.
Trong các bài báo và tùy bút của thời kỳ này đã xuất hiện cách gọi 忘年会, cho thấy những buổi tụ họp của giới văn hóa khi ấy không chỉ đơn thuần là tiệc tùng, mà còn là không gian giao lưu thân mật, nơi bạn bè cùng trò chuyện, bàn luận về tác phẩm văn học và thời cuộc.
Về sau, sang thời Đại Chính và Chiêu Hòa, phong tục này dần lan rộng vào doanh nghiệp và nơi làm việc, từ đó hình thành nên tiệc tất niên công sở quen thuộc như ngày nay.
Vì sao Bounenkai lại tập trung vào tháng 12?
Bounenkai là bữa tiệc đánh dấu sự khép lại của một năm
Từ xa xưa, người Nhật đã có quan niệm rằng cuối năm là thời điểm để quên đi những vất vả của một năm và chuẩn bị tinh thần đón năm mới. Vì thế, vào tháng 12 thường diễn ra nhiều sự kiện và nghi lễ mang ý nghĩa tổng kết. Trong dòng chảy đó, bữa tiệc để quên năm cũ – tức tiệc tất niên – dần trở thành một hoạt động thường niên cố định của tháng 12.
Bên cạnh đó, tháng 12 cũng là thời điểm có nhiều cột mốc quan trọng như nhận thưởng, kết thúc công việc trong năm. Đây là lúc rất thích hợp để cùng nhau nâng ly, gửi lời cảm ơn vì đã vất vả trong suốt một năm qua tới đồng nghiệp và bạn bè.
Bữa tiệc quên năm cũ = Tiệc Tất niên
Nguồn: https://torimero.com/topics/12965/
Vào cuối tháng 12, người ta thường nghe đến thuật ngữ 御用納め (goyo osame) – ngày kết thúc công vụ. Ban đầu, từ này dùng để chỉ ngày các cơ quan nhà nước hoàn thành công việc của năm. Ngày nay, nhiều doanh nghiệp tư nhân cũng có thói quen tổ chức ngày kết thúc công việc trong năm (仕事納め) vào khoảng 28/12.
Nói cách khác:
- 御用納め là ngày kết thúc công việc của các cơ quan nhà nước.
- 仕事納め là ngày kết thúc công việc của các doanh nghiệp tư nhân.
Và sau ngày kết thúc công việc đó, nhiều nơi sẽ tổ chức tiệc tất niên – điều đã trở nên vô cùng quen thuộc trong môi trường công sở.
Khép lại công việc cuối năm, tận hưởng khoảng thời gian bên đồng nghiệp và làm mới tinh thần để bước sang năm mới — chính ý nghĩa đánh dấu ranh giới của một năm ấy đã khiến tiệc tất niên gắn chặt với tháng 12 trong văn hóa Nhật Bản.
Lịch sử Bounenkai tổ chức tại quán nhậu
Tiệc tất niên ở quán nhậu lan rộng cùng với văn hóa nhân viên công sở
Ngày nay, tiệc tất niên thường gắn liền với hình ảnh cụng ly tại quán nhậu, nhưng điều này không phải lúc nào cũng vậy.
Thời Edo, Bounenkai của tầng lớp bình dân chủ yếu diễn ra tại nhà riêng hoặc quán trà. Đến thời Minh Trị, khi văn hóa làm việc theo công ty phổ biến, tiệc tất niên dần được tổ chức theo đơn vị công sở, và izakaya trở thành địa điểm quen thuộc nhờ sự tiện lợi.
Sang thời Chiêu Hòa, cùng với tăng trưởng kinh tế và sự phát triển của văn hóa ăn uống bên ngoài, tiệc tất niên nơi quán nhậu chính thức trở thành phong cảnh cuối năm quen thuộc. Với giá cả phải chăng và không khí dễ gần, izakaya là không gian lý tưởng để mọi người cùng tụ họp và nâng ly khép lại một năm.
Nguồn: https://torimero.com/topics/12965/
Trong những năm gần đây, thay vì các buổi tiệc quá hình thức, mọi người có xu hướng coi trọng khoảng thời gian trò chuyện thoải mái cùng bạn bè, đồng nghiệp hơn. Vì vậy, những quán nhậu mang không khí gần gũi lại càng được ưa chuộng.
Không chỉ để uống rượu, tiệc tất niên tại quán nhậu ngày nay vẫn tiếp tục được gìn giữ như một dịp quan trọng để gắn kết tập thể và tăng cường tinh thần đồng đội.
Qua những thông tin trên, SHIN đã mang đến cho bạn biết thêm thông tin về Bounenkai của người Nhật. Chúc bạn có những ngày cuối năm thật an lành.
Đừng quên theo dõi Nhật ngữ SHIN để tìm hiểu thêm nhiều thông tin bổ ích khác về nước Nhật nữa nhé!
