五月病 (Gogatsubyou) – “Bệnh tháng 5” của người Nhật là gì?

Tháng 5 ở Nhật Bản thường được xem là một trong những khoảng thời gian dễ chịu nhất trong năm. Thời tiết ấm áp, cây cối xanh tươi, không khí trong lành. Thế nhưng, trái ngược với vẻ ngoài nhẹ nhàng ấy, đây lại là thời điểm nhiều người Nhật rơi vào trạng thái mệt mỏi, mất động lực và chán nản. Hiện tượng này được gọi là 五月病 (Gogatsubyou) – hay còn quen thuộc với cái tên “bệnh tháng 5”.

Vậy 五月病 (Gogatsubyou) thực chất là gì? Vì sao nó lại xảy ra, và chúng ta có thể học được gì từ cách người Nhật đối mặt với nó?

“Bệnh tháng 5” là gì?

Gogatsubyou (五月病) không phải là một căn bệnh được chẩn đoán chính thức trong y học, mà là một cách gọi phổ biến để mô tả trạng thái khủng hoảng tâm lý nhẹ thường xuất hiện sau kỳ nghỉ dài đầu tháng 5.

Các biểu hiện phổ biến bao gồm:

• Mất động lực học tập hoặc làm việc
• Cảm thấy chán nản, uể oải kéo dài
• Khó tập trung
• Muốn nghỉ ngơi, tránh né trách nhiệm
• Cảm giác “không thuộc về nơi này”

(Nguồn)

Đối tượng để gặp căn bệnh này nhất thường là sinh viên năm nhất, nhân viên mới đi làm, hoặc những người vừa thay đổi môi trường sống.

Vì sao lại xảy ra vào tháng 5?

Để hiểu rõ 五月病 (Gogatsubyou), cần nhìn vào một đặc điểm rất đặc trưng của xã hội Nhật Bản: tháng 4 là thời điểm bắt đầu một cuộc sống mới. Đây là lúc năm học mới bắt đầu, năm tài chính của công ty khởi động, nhân viên mới chính thức đi làm, hoặc nhiều hoạt động chuyển nhà, thay đổi môi trường diễn ra.

Trong tháng 4, mọi người thường có xu hướng:
→ Cố gắng thích nghi
→ Giữ hình ảnh tốt
→ Nỗ lực hết sức để hòa nhập

Tuy nhiên, đến đầu tháng 5, Nhật Bản có một kỳ nghỉ dài (Golden Week). Đây là lúc mọi người được “thả lỏng” sau thời gian căng thẳng.

(Nguồn)

Sau khi nghỉ ngơi, cơ thể và tâm lý đã quen với trạng thái thư giãn. Khi quay lại công việc hoặc học tập, nhiều người bắt đầu cảm nhận áp lực rõ ràng hơn. Sự mệt mỏi bị dồn nén từ trước, sự lệch nhịp giữa kỳ vọng và thực tế, những vấn đề như thế này dẫn đến trạng thái “tụt mood” – chính là 五月病 (Gogatsubyou).

Không chỉ là mệt mỏi – mà là khủng hoảng thích nghi

Điều đáng chú ý là 五月病 (Gogatsubyou) không đơn thuần là “lười” hay “mất động lực”. Nó phản ánh một vấn đề sâu hơn: khó khăn trong việc thích nghi với môi trường mới.

(Nguồn)

Ở Nhật, môi trường học tập và làm việc thường có kỷ luật cao, cũng như áp lực vô hình từ tập thể, văn hóa không làm phiền người khác, và việc thể hiện cảm xúc cá nhân không được khuyến khích. Những yếu tố này khiến nhiều người không dán mói ra khó khăn, tự chịu đựng trong im lặng, và dẫn đến tích tụ stress.

Tháng 5 chính là thời điểm những cảm xúc bị “nén” này bắt đầu bộc lộ.

Dấu hiệu nhận biết 五月病 (Gogatsubyou)

Nếu bạn đang học tiếng Nhật hoặc quan tâm đến văn hóa Nhật, bạn có thể nhận thấy Gogatsubyou qua những dấu hiệu sau:

Về tinh thần:

• Không còn hứng thú với công việc trước đó từng mong đợi
• Cảm thấy vô định, không rõ mục tiêu
• Dễ cáu gắt hoặc buồn vô cớ

Về thể chất:

• Ngủ nhiều nhưng vẫn mệt
• Chán ăn hoặc ăn uống thất thường
• Thiếu năng lượng

Về hành vi:

• Trì hoãn công việc
• Muốn nghỉ học, nghỉ làm
• Thu mình, ít giao tiếp

Người Nhật đối mặt với “bệnh tháng 5” như thế nào?

Dù 五月病 (Gogatsubyou) khá phổ biến, người Nhật cũng có nhiều cách để vượt qua trạng thái này.

Quay về nhịp sống chậm

Thay vì cố ép bản thân “bật lại ngay lập tức”, nhiều người chọn:

• Đi dạo
• Tận hưởng thiên nhiên
• Làm những việc nhẹ nhàng

Chăm sóc sức khỏe tinh thần

Một số phương pháp phổ biến:

• Thiền
• Viết nhật ký
• Dành thời gian một mình

Chia sẻ (dù không phổ biến)

Ngày nay, giới trẻ Nhật bắt đầu cởi mở hơn:

• Tâm sự với bạn bè
• Tìm đến tư vấn tâm lý

Điều chỉnh kỳ vọng

Thay vì đặt mục tiêu quá cao ngay từ đầu, họ học cách:
→ Đi từng bước nhỏ
→ Chấp nhận sai sót
→ Cho bản thân thời gian thích nghi

Bài học cho chúng ta

Dù là một hiện tượng tại Nhật Bản, nhưng 五月病 (Gogatsubyou) lại rất “quen thuộc” với nhiều người, đặc biệt là sinh viên và người mới đi làm tại Việt Nam.

Chúng ta cũng dễ rơi vào trạng thái hào hứng ban đầu, rồi lại nhanh chóng kiệt sức. Khi đặt kỳ vọng cao, thực tế khác biệt sẽ dễ khiến nhiều người thất vọng.

Thích nghi là một quá trình. Không ai có thể ổn định ngay lập tức trong môi trường mới. Hãy cho bản thân thời gian nghỉ ngơi, đi chậm lại, để có thể đi xa hơn. Ngoài ra, mỗi người có tốc độ thích nghi khác nhau. Đừng so sánh bản thân với người khác, mà hãy lắng nghe bản thân nhiều hơn.

Kết luận

Gogatsubyou (五月病) không phải là một điều tiêu cực hoàn toàn. Ngược lại, nó là một lời nhắc nhở rằng con người không phải là cỗ máy có thể luôn hoạt động ở mức tối đa.

Trong một xã hội kỷ luật và áp lực như Nhật Bản, “bệnh tháng 5” chính là khoảng lặng hiếm hoi để mỗi người nhìn lại bản thân, điều chỉnh nhịp sống và học cách cân bằng.

Nếu bạn đang cảm thấy mất động lực trong giai đoạn này, hãy nhớ rằng:
→ Bạn không hề cô đơn
→ Và mọi thứ sẽ dần ổn định theo thời gian

Đừng quen theo dõi Nhật ngữ SHIN để tìm hiểu thêm về những khía cạnh thú vị trong văn hóa Nhật Bản nhé. 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

https://clinic.mynavi.jp/contents/may-blues/

https://www.nanairolife.co.jp/magazine/about_health/media-541/

https://jp.weforum.org/stories/2023/04/jp-may-blues-japan-how-to-deal-with-it/

https://www.kaonavi.jp/dictionary/gogatsubyo/