Nhóm ngữ pháp「訳・ わけ 」là một trong những phần ngữ pháp khiến nhiều người học dễ nhầm lẫn nhất. Dù cùng chứa từ 「わけ」, nhưng mỗi cấu trúc như 「わけだ」、「わけではない」、「わけがない」hay「わけにはいかない」lại mang sắc thái và cách dùng hoàn toàn khác nhau. Có mẫu dùng để đưa ra kết luận, có mẫu để phủ định nhẹ, cũng có mẫu diễn tả “không thể làm” vì hoàn cảnh hay trách nhiệm.
Vậy làm sao để phân biệt và sử dụng đúng? Hãy cùng SHIN tìm hiểu chi tiết từng mẫu ngữ pháp 「わけ」 trong bài viết dưới đây nhé!
https://colanekojp.com.tw/classroom_detail/79
Ý nghĩa của わけ
Bạn có đang gặp khó khăn với việc nhớ các ngữ pháp của 「訳・わけ」 không?
Bản chất nghĩa gốc của từ này chỉ đơn giản là: lý do, nguyên nhân, đạo lý hoặc tình huống. Từ đây, các cấu trúc ngữ pháp được mở rộng ra theo các hướng:
- Giải thích hoặc Kết luận một vấn đề.
- Phủ định (không hẳn là…, không có lý nào…).
- Diễn tả việc không thể làm gì đó.
- Một khi đã hiểu rõ ý nghĩa của cụm わけ rồi, ngữ pháp sẽ trở nên có lý và dễ nhớ hơn rất nhiều!
Các ngữ pháp sử dụng 訳/わけ
～わけだ
Ý nghĩa:
- Thảo nào…
- Đương nhiên…
- Bảo sao…
Cách chia:
普通形 ( thể thông thường) + わけだ
Cách dùng:
- người nói hiểu ra nguyên nhân
- đưa ra kết luận hợp lý
- giải thích một điều hiển nhiên
Ví dụ:
日本に10年も住んでいるのか。日本語が上手なわけだ。
Sống ở Nhật tận 10 năm à. Thảo nào tiếng Nhật giỏi thế.
今日は祝日だから、銀行が休みなわけだ。
Hôm nay là ngày lễ nên bảo sao ngân hàng nghỉ.
毎日練習している。上手になるわけだ。
Ngày nào cũng luyện tập. Đương nhiên sẽ giỏi lên thôi.
～というわけだ
Ý nghĩa:
- Quả đúng là…
- Lý do vì…
- Có nghĩa là… (つまり)
Cách chia:
普通形 ( thể thông thường) + わけだ
Cách dùng:
Thường được dùng khi bạn đưa ra một kết luận logic, giải thích cho một kết quả hiển nhiên sau khi đã biết lý do, hoặc để tóm tắt lại một tình huống kiểu: “Thảo nào mà…”, “Hóa ra là vì vậy…”, hoặc “Nói cách khác là…”.
Ví dụ:
A: 来週から物価が上がるんだって。
Nghe nói từ tuần sau giá cả tăng lên đấy.
B: つまり, 私たちの生活がもっと厳しくなるというわけだね。
Nghĩa là cuộc sống của chúng ta sẽ khó khăn hơn rồi nhỉ.
A: すみません、急用が入ってしまって、明日の会議に参加できなくなりました。
Xin lỗi anh, tôi có việc gấp đột xuất nên ngày mai không tham gia họp được nữa.
B: 明日の会議は欠席するというわけだね。分かりました。
Nghĩa là ngày mai anh sẽ vắng mặt đúng không? Tôi hiểu rồi.
犯人は裏口から入った。つまり、鍵を持っていたというわけだ。
Hung thủ đã vào bằng cửa sau. Nói cách khác, hắn là kẻ có chìa khóa!
～わけではない
Ý nghĩa:
- Không hẳn là…
- Không phải là…
Cách chia:
普通形 ( thể thông thường) + わけではない
Cách dùng:
- Phủ định một phần, KHÔNG phủ định hoàn toàn.
- Đây là mẫu rất quan trọng trong văn viết và JLPT.
Ví dụ:
日本語が嫌いなわけではない。
Không phải là tôi ghét tiếng Nhật.
→ Có thể không ghét, nhưng cũng chưa chắc thích. Có thể có lý do khác.
お金がないわけではない。
Không phải là không có tiền.
→ Có tiền, nhưng có thể không muốn dùng.
行きたくないわけではないが、時間がない。
Không phải là tôi không muốn đi, nhưng không có thời gian.
～わけがない
Ý nghĩa:
- Không thể nào…
- Chắc chắn không…
Cách chia:
普通形 (thể thông thường) + わけがない
Cách dùng: Diễn tả sự phủ định mạnh dựa trên logic hoặc niềm tin chắc chắn.
Ví dụ:
彼がそんなことをするわけがない。
Anh ấy không thể nào làm chuyện đó được.
こんな難しい問題、子供にできるわけがない。
Bài khó thế này trẻ con sao làm được.
一日で日本語が話せるようになるわけがない。
Không thể nào chỉ trong 1 ngày mà nói được tiếng Nhật.
～わけにはいかない
Ý nghĩa:
- Không thể…
- Không thể làm vậy được
Cách chia:
V辞書形 / Vない形 + わけにはいかない
Cách dùng:
Bản chất của việc “không thể làm” ở đây không nằm ở năng lực, mà là vì bản thân tự giới hạn bởi:
- Trách nhiệm và đạo đức của một con người.
- Hoàn cảnh xã hội và vị trí của chính bản thân.
Nói cách khác, đây là lựa chọn “không cho phép mình làm” chứ không phải là “không làm nổi”.
Ví dụ:
明日は試験だから、遊ぶわけにはいかない。
Mai thi nên không thể đi chơi được.
大事な会議があるので、休むわけにはいかない。
Có cuộc họp quan trọng nên không thể nghỉ.
約束したから、やめるわけにはいかない。
Đã hứa rồi nên không thể bỏ cuộc.
～ないわけではない
Ý nghĩa:
- Không phải là không…
Cách dùng:
Đây là lối nói phủ định kép (hai lần phủ định thành khẳng định nhẹ). Bạn dùng mẫu này khi không muốn phủ định hoàn toàn, mà muốn thừa nhận rằng: vẫn có một chút đúng, hoặc vẫn có phần đúng trong đó.
Ví dụ:
行きたくないわけではない。
Không phải là không muốn đi.
→ Thật ra cũng muốn đi.
日本語が難しくないわけではない。
Tiếng Nhật không phải là không khó.
→ Nghĩa là: cũng khó.
So sánh dễ nhầm
|
Mẫu |
Ý nghĩa |
| わけだ | thảo nào / đương nhiên |
| わけではない | không hẳn |
| わけがない | không thể nào |
| わけにはいかない | không thể làm vì hoàn cảnh / trách nhiệm |
| わけでもない | không hẳn (mềm hơn) |
| ないわけではない | cũng có / không phải không |
Phân biệt 「わけではない」 và 「わけがない」
Đây là cặp dễ nhầm nhất.
～わけではない
= không hẳn
日本語が嫌いなわけではない。
Không phải ghét tiếng Nhật.
→ Có thể vẫn thích một chút. ～わけがない
= chắc chắn không thể
日本語が一日で話せるわけがない。
Không thể nào 1 ngày nói được tiếng Nhật.
→ Phủ định mạnh.
Phân biệt 「わけがない」 và 「はずがない」
Hai mẫu này đều nghĩa là “không thể nào”, nhưng:
| Mẫu | Sắc thái |
| わけがない | cảm xúc mạnh hơn |
| はずがない | logic, khách quan hơn |
Ví dụ:
彼が犯人なわけがない！
Anh ấy không thể là thủ phạm được!
→ cảm xúc mạnh.
彼が犯人のはずがない。
Anh ấy không thể là thủ phạm.
→ suy luận logic.
Mẹo ghi nhớ các ngữ pháp わけ
Hãy nhớ:
わけ = “lý do / kết luận”
Từ đó:
- わけだ → hiểu ra lý do
- わけではない → không hoàn toàn như vậy
- わけがない → không có lý do nào để điều đó xảy ra
- わけにはいかない → hoàn cảnh không cho phép
- ないわけではない → không phải hoàn toàn phủ định
Nếu học theo logic này, bạn sẽ nhớ rất nhanh.
Tổng kết
Nếu bạn để ý, nhóm ngữ pháp わけ (wake) xuất hiện với tần suất dày đặc ở khắp mọi nơi: từ đề thi JLPT, sách báo, phim ảnh (anime) cho đến những cuộc đối thoại vỉa hè hàng ngày.
Người Nhật chuộng nhóm này vì nó phục vụ đúng “tính cách” giao tiếp của họ:
-
Nói giảm nói tránh, né tránh việc khẳng định tuyệt đối để giảm bớt sự gay gắt.
-
Diễn đạt những suy luận gián tiếp, đưa ra kết luận một cách tinh tế và lịch sự.
Tóm lại: Hiểu được わけ, bạn mới thực sự hiểu cách tư duy và trò chuyện của người bản xứ.
Chiến lược “chinh phục” わけ hiệu quả
Thay vì học vẹt công thức, hãy thay đổi cách tiếp cận theo 4 bước này:
-
Nắm trọn sắc thái: Đừng chỉ dịch nghĩa từ ngữ, hãy cảm nhận “độ mạnh yếu” và tâm trạng của người nói trong từng mẫu.
-
Đặt lên bàn cân: Luôn so sánh trực tiếp các cấu trúc gần giống nhau (Ví dụ:
わけがないkhác gì vớiわけではない) để không bị râu ông nọ cắm cằm bà kia. -
Tắm mình trong thực tế: Học qua phim ảnh, đời sống thay vì chỉ nhìn vào những câu ví dụ khô khan trong giáo trình.
-
Chuyển thành của mình: Đặt câu ngay lập tức với những tình huống bạn gặp hàng ngày.
Chỉ cần bạn phân biệt được độ đậm nhạt về mặt cảm xúc của từng mẫu, việc sử dụng わけ sẽ tự động mượt mà và tự nhiên như người bản xứ!
